Πρώιμη Επικοινωνία και Αλληλεπίδραση Μητέρας-Βρέφους στο Παιχνίδι και τη Σίτιση 

Η πρώιμη αλληλεπίδραση μητέρας-βρέφους αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους άξονες της αναπτυξιακής πορείας του παιδιού. Πριν ακόμη εμφανιστούν οι πρώτες λέξεις, το βρέφος επικοινωνεί μέσα από το βλέμμα, το σώμα, τις εκφράσεις, τους ήχους, τις παύσεις, την κίνηση, τη ρύθμιση, την ανταπόκριση και τη σχέση με τον βασικό φροντιστή.

Το σεμινάριο «Πριν από τις Λέξεις» εστιάζει στην κλινική παρατήρηση της πρώιμης επικοινωνίας και της αλληλεπίδρασης μητέρας-βρέφους στην ηλικία 3–24 μηνών, μέσα από δύο καθημερινά και ιδιαίτερα σημαντικά πλαίσια: το παιχνίδι και τη σίτιση.

Το παιχνίδι και η σίτιση δεν αποτελούν απλώς στιγμές φροντίδας ή καθημερινής ρουτίνας. Είναι πολύτιμα παράθυρα παρατήρησης της σχέσης, της συναισθηματικής εναρμόνισης, της αμοιβαίας ρύθμισης, της κοινωνικής ανταπόκρισης, της πρώιμης επικοινωνίας και της αναδυόμενης γλωσσικής ανάπτυξης.

Μέσα από θεωρητική πλαισίωση, παρουσίαση ερευνητικών δεδομένων, ανάλυση βίντεο και μελέτη περίπτωσης, οι συμμετέχοντες θα διερευνήσουν πώς η βλεμματική επαφή, ο συντονισμός, η εναλλαγή σειράς, το χιούμορ, η μουσικότητα, τα επικοινωνιακά σήματα και η ανταπόκριση του ενήλικα συμβάλλουν στη διαμόρφωση της πρώιμης επικοινωνίας.

Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στο πώς ο/η επαγγελματίας μπορεί να παρατηρεί πιο οργανωμένα την ποιότητα της αλληλεπίδρασης, να αναγνωρίζει πρώιμα σημεία που μπορεί να χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση και να υποστηρίζει τους γονείς με τρόπο ευαίσθητο, τεκμηριωμένο και μη ενοχοποιητικό.

Το σεμινάριο δεν προσεγγίζει την πρώιμη αλληλεπίδραση ως μια απλή λίστα αναπτυξιακών δεξιοτήτων. Την προσεγγίζει ως μια δυναμική διαδικασία σχέσης, συγχρονισμού, επικοινωνίας, συναισθηματικής ασφάλειας και αμοιβαίας ρύθμισης.

Κεντρικός Άξονας

Το σεμινάριο εστιάζει στην κατανόηση της πρώιμης αλληλεπίδρασης ως βάσης για:

• την κοινωνική επικοινωνία,
• τη συναισθηματική ανάπτυξη,
• τη γλωσσική ανάπτυξη,
• την αμοιβαία ρύθμιση,
• την κοινή προσοχή,
• τη σχέση γονέα-βρέφους,
• την παρατήρηση πιθανών πρώιμων αναπτυξιακών δυσκολιών,
• τη συμβουλευτική γονέων.

Στόχος είναι οι συμμετέχοντες να κατανοήσουν πώς οι καθημερινές στιγμές παιχνιδιού και σίτισης μπορούν να αξιοποιηθούν ως κλινικά σημαντικές ευκαιρίες παρατήρησης, υποστήριξης και παρέμβασης.

Σε ποιους απευθύνεται

Το σεμινάριο απευθύνεται σε:

• λογοθεραπευτές/τριες,
• εργοθεραπευτές/τριες,
• ψυχολόγους,
• παιδιάτρους,
• ειδικούς παιδαγωγούς,
• επαγγελματίες πρώιμης παρέμβασης,
• επαγγελματίες ψυχικής υγείας παιδιού και οικογένειας,
• συμβούλους γονέων,
• φοιτητές/τριες συναφών επιστημών,
• επαγγελματίες που εργάζονται με βρέφη, νήπια και οικογένειες.

Θεματικές Ενότητες

Ενότητα 1

Εισαγωγή και Θεωρητικό Υπόβαθρο

Πρώιμη αλληλεπίδραση, συναισθηματική εναρμόνιση και γλωσσική ανάπτυξη

Η πρώτη ενότητα εισάγει τους συμμετέχοντες στις βασικές έννοιες της πρώιμης αλληλεπίδρασης και της συναισθηματικής εναρμόνισης. Θα παρουσιαστεί η σημασία της αμοιβαιότητας, του συγχρονισμού, της ανταπόκρισης του φροντιστή και της συναισθηματικής ασφάλειας στη διαμόρφωση των πρώτων επικοινωνιακών εμπειριών του βρέφους.

Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην πρώιμη επικοινωνία πριν από την εμφάνιση των λέξεων και στη σύνδεσή της με τη μετέπειτα γλωσσική και κοινωνικο-επικοινωνιακή ανάπτυξη.

Βασικά σημεία:

• Τι είναι η πρώιμη αλληλεπίδραση.
• Συναισθηματική εναρμόνιση και αμοιβαία ρύθμιση.
• Πρώιμη επικοινωνία πριν από τις λέξεις.
• Ο ρόλος της βλεμματικής επαφής, της φωνής, των εκφράσεων και του σώματος.
• Η σημασία του συγχρονισμού μητέρας-βρέφους.
• Σχέση πρώιμης αλληλεπίδρασης και γλωσσικής ανάπτυξης.
• Παρουσίαση βασικών ερευνητικών δεδομένων.
• Ο ρόλος του γονέα/φροντιστή στην επικοινωνιακή ανάπτυξη του βρέφους.

Ενότητα 2

Η Ώρα του Παιχνιδιού 3–24 μηνών

Το παιχνίδι ως χώρος πρώιμης επικοινωνίας, σχέσης και κοινωνικής ανταπόκρισης

Η δεύτερη ενότητα εστιάζει στο παιχνίδι ως ένα από τα σημαντικότερα πλαίσια παρατήρησης της πρώιμης επικοινωνίας. Στην ηλικία 3–24 μηνών, το παιχνίδι δεν αποτελεί απλώς δραστηριότητα απασχόλησης. Είναι ένας χώρος όπου το βρέφος εκφράζεται, μιμείται, ανταποκρίνεται, πειραματίζεται, συντονίζεται και χτίζει τις βάσεις της κοινωνικής επικοινωνίας.

Θα αναλυθούν τα στάδια του παιχνιδιού, η ποιότητα της αλληλεπίδρασης, η βλεμματική επαφή, η εναλλαγή σειράς, η κοινή προσοχή, το χιούμορ, η μουσικότητα και ο ρυθμός της επικοινωνίας.

Βασικά σημεία:

• Στάδια παιχνιδιού από 3 έως 24 μηνών.
• Παιχνίδι και κοινωνική ανταπόκριση.
• Βλεμματική επαφή και μοίρασμα ενδιαφέροντος.
• Κοινή προσοχή και πρώιμη επικοινωνιακή πρόθεση.
• Εναλλαγή σειράς και πρώιμος διάλογος χωρίς λέξεις.
• Μίμηση, ήχοι, χειρονομίες, εκφράσεις και σωματική επικοινωνία.
• Χιούμορ, έκπληξη και απόλαυση στην αλληλεπίδραση.
• Μουσικότητα, ρυθμός και συντονισμός στο παιχνίδι.
• Πώς παρατηρούμε την ποιότητα του παιχνιδιού και της σχέσης.
• Ποια σημεία μπορεί να χρειάζονται περαιτέρω παρακολούθηση.

Ενότητα 3

Η Ώρα της Σίτισης 3–24 μηνών

Από τον θηλασμό/μπιμπερό στις στερεές τροφές: επικοινωνιακά σήματα και ρύθμιση

Η τρίτη ενότητα προσεγγίζει τη σίτιση ως ένα ιδιαίτερα σημαντικό πλαίσιο πρώιμης αλληλεπίδρασης, επικοινωνίας και ρύθμισης. Από τον θηλασμό ή το μπιμπερό έως τη μετάβαση στις στερεές τροφές, η σίτιση αποτελεί μια καθημερινή εμπειρία μέσα από την οποία το βρέφος επικοινωνεί ανάγκες, προτιμήσεις, δυσφορία, ικανοποίηση, αποφυγή ή αναζήτηση σύνδεσης.

Η σίτιση δεν αφορά μόνο τη λήψη τροφής. Αφορά τη σχέση, τον ρυθμό, τις παύσεις, την ανταπόκριση, τη συναισθηματική ασφάλεια και τη δυνατότητα του ενήλικα να διαβάζει και να σέβεται τα σήματα του βρέφους.

Βασικά σημεία:

• Από τον θηλασμό και το μπιμπερό στις στερεές τροφές.
• Σίτιση, σχέση και πρώιμη επικοινωνία.
• Η σίτιση ως πλαίσιο αμοιβαίας ρύθμισης.
• Επικοινωνιακά σήματα κατά τη σίτιση.
• Σημάδια ενδιαφέροντος, κορεσμού, δυσφορίας ή αποφυγής.
• Ρυθμός, παύσεις, ανταπόκριση και αμοιβαιότητα.
• Ο ρόλος του ενήλικα στη ρύθμιση της εμπειρίας σίτισης.
• Πώς η σίτιση μπορεί να αναδείξει δυσκολίες στη σχέση, στη ρύθμιση ή στην επικοινωνία.
• Παρατήρηση της σίτισης χωρίς ενοχοποίηση του γονέα.

Ενότητα 4

Αξιολόγηση και Κλινικές Εφαρμογές

Οργανωμένη παρατήρηση, red flags και συμβουλευτική γονέων

Η τέταρτη ενότητα εστιάζει στην κλινική παρατήρηση, στην αξιολόγηση και στη σύνδεση των ευρημάτων με τη συμβουλευτική γονέων και τη διεπιστημονική συνεργασία.

Οι συμμετέχοντες θα εκπαιδευτούν στο πώς να παρατηρούν την αλληλεπίδραση μητέρας-βρέφους με πιο οργανωμένο και συστηματικό τρόπο, ποια στοιχεία χρειάζεται να καταγράφουν και πότε μια συμπεριφορά ή δυσκολία μπορεί να χρειάζεται περαιτέρω παρακολούθηση ή αξιολόγηση.

Ιδιαίτερη αναφορά θα γίνει σε βρέφη με αυξημένη αναπτυξιακή ευαλωτότητα και σε πρώιμα σημεία που μπορεί να σχετίζονται με δυσκολίες στην κοινωνική επικοινωνία, στη ρύθμιση, στην κοινή προσοχή ή στην αμοιβαιότητα. Τα σημεία αυτά θα συζητηθούν με προσοχή, όχι ως πρόωρη διάγνωση, αλλά ως ενδείξεις που μπορούν να καθοδηγήσουν την κλινική παρατήρηση, τη συμβουλευτική γονέων και τη διεπιστημονική παραπομπή, όταν αυτή χρειάζεται.

Βασικά σημεία:

• Πώς παρατηρούμε την πρώιμη αλληλεπίδραση.
• Ποια στοιχεία καταγράφουμε στο παιχνίδι.
• Ποια στοιχεία καταγράφουμε στη σίτιση.
• Πώς διακρίνουμε την αναμενόμενη ποικιλομορφία από σημεία που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.
• Red flags στην αλληλεπίδραση, στην κοινή προσοχή και στην κοινωνική ανταπόκριση.
• Βρέφη υψηλού κινδύνου ή βρέφη που χρειάζονται στενότερη παρακολούθηση.
• Πρώιμες ενδείξεις που μπορεί να σχετίζονται με ΔΑΦ ή δυσκολίες προσοχής/ρύθμισης.
• Συμβουλευτική γονέων με ευαισθησία, σαφήνεια και χωρίς ενοχοποίηση.
• Πώς επικοινωνούμε τις παρατηρήσεις στους γονείς.
• Πότε χρειάζεται διεπιστημονική συνεργασία ή παραπομπή.

Μεθοδολογία

Σε όλες τις ενότητες θα αξιοποιηθούν:

• θεωρητική παρουσίαση,
• παρουσίαση ερευνητικών δεδομένων,
• ανάλυση βίντεο,
• κλινικά παραδείγματα,
• οργανωμένα σημεία παρατήρησης,
• διαδραστική συζήτηση,
• τελική μελέτη περίπτωσης.

Το σεμινάριο δίνει έμφαση στη σύνδεση της θεωρίας με την κλινική πράξη και στην ανάπτυξη της ικανότητας των συμμετεχόντων να παρατηρούν, να περιγράφουν και να ερμηνεύουν την πρώιμη αλληλεπίδραση με μεγαλύτερη σαφήνεια και επιστημονική ακρίβεια.

Μαθησιακοί Στόχοι

Με την ολοκλήρωση του σεμιναρίου, οι συμμετέχοντες θα μπορούν να:

• κατανοούν τη σημασία της πρώιμης αλληλεπίδρασης στη γλωσσική, κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξη,
• αναγνωρίζουν βασικά στοιχεία συναισθηματικής εναρμόνισης και αμοιβαίας ρύθμισης,
• παρατηρούν την ποιότητα της αλληλεπίδρασης μητέρας-βρέφους στο παιχνίδι,
• αναγνωρίζουν επικοινωνιακά σήματα κατά τη σίτιση,
• κατανοούν τη σίτιση ως πλαίσιο επικοινωνίας και ρύθμισης,
• διακρίνουν την αναμενόμενη αναπτυξιακή ποικιλομορφία από σημεία που χρειάζονται περαιτέρω παρακολούθηση,
• εντοπίζουν red flags που μπορεί να σχετίζονται με δυσκολίες στην κοινωνική επικοινωνία, στη ρύθμιση ή στην πρώιμη αλληλεπίδραση,
• αξιοποιούν την παρατήρηση για την υποστήριξη γονέων,
• επικοινωνούν ευρήματα με τρόπο σαφή, τεκμηριωμένο και μη ενοχοποιητικό,
• κατανοούν πότε χρειάζεται διεπιστημονική συνεργασία ή παραπομπή.

Τι θα αποκομίσουν οι συμμετέχοντες

Οι συμμετέχοντες θα αποκομίσουν:

• ένα οργανωμένο πλαίσιο κατανόησης της πρώιμης αλληλεπίδρασης μητέρας-βρέφους,
• πρακτικά σημεία παρατήρησης στο παιχνίδι και στη σίτιση,
• γνώση γύρω από τα πρώιμα επικοινωνιακά σήματα του βρέφους,
• κατανόηση της σχέσης ανάμεσα στην αλληλεπίδραση, τη ρύθμιση και τη γλωσσική ανάπτυξη,
• μεγαλύτερη ικανότητα αναγνώρισης σημείων που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση,
• εργαλεία σκέψης για τη συμβουλευτική γονέων,
• πρακτική σύνδεση μέσα από βίντεο και μελέτη περίπτωσης.

Τι θα λάβουν οι συμμετέχοντες

Μετά την ολοκλήρωση της εκπαίδευσης, οι συμμετέχοντες/ουσες θα λάβουν:

• βεβαίωση παρακολούθησης,
• σημειώσεις σε ψηφιακή μορφή,
• επιπλέον εκπαιδευτικό ή υποστηρικτικό υλικό, όπου προβλέπεται,
• προτεινόμενες πηγές για περαιτέρω μελέτη.

Η παροχή του εκπαιδευτικού υλικού θα γίνει ηλεκτρονικά, σε συμφωνία με τις αρχές της πράσινης βιωσιμότητας και της υπεύθυνης εκπαιδευτικής πρακτικής, με στόχο τη μείωση της χρήσης έντυπου υλικού.

Κυριακή, 8 Νοεμβρίου 2026
10:00-14:00

Μορφή: Webinar 4 ωρών.

Η συμμετοχή στο σεμινάριο διαμορφώνεται ως εξής:

Κανονική συμμετοχή 100€

Early Bird συμμετοχή 80€.

Ισχύει για εγγραφές που θα πραγματοποιηθούν έως 31/07/26.

Ειδική κατηγορία 80€. Ισχύει για φοιτητές/τριες και ανέργους, με την αντίστοιχη βεβαίωση.